Có những thời điểm cả gia đình vừa kết thúc một đợt cảm sốt thì chỉ ít ngày sau lại xuất hiện thêm người mắc bệnh với biểu hiện sốt cao, ho kéo dài, mắt đỏ và cơ thể suy kiệt. Thực tế, đây không đơn thuần là cảm lạnh thông thường mà có thể liên quan đến dịch cúm Adenovirus, một bệnh truyền nhiễm đường hô hấp đang ghi nhận nhiều ca mắc mỗi khi thời tiết chuyển mùa hoặc tại các môi trường tập trung đông người. Hiểu rõ cơ chế gây bệnh, đường lây truyền và các biểu hiện đặc trưng sẽ giúp mỗi cá nhân chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân cũng như cộng đồng. Cùng tin tổng hợp 24h tìm hiểu cụ thể!
Tìm hiểu dịch cúm Adenovirus là gì?
Để kiểm soát hiệu quả dịch cúm Adenovirus, trước hết cần hiểu rõ đặc điểm sinh học của loại virus này.
Đặc điểm cấu tạo giúp Adenovirus tồn tại lâu ngoài môi trường
Adenovirus thuộc họ Adenoviridae, được phát hiện lần đầu vào năm 1953 trong mô amidan của người. Khác với virus cúm mùa hoặc SARS CoV 2 vốn sở hữu lớp vỏ lipid dễ bị phá hủy bởi xà phòng và dung dịch sát khuẩn thông thường, Adenovirus là virus DNA chuỗi kép không có lớp vỏ bao bên ngoài. Chính cấu trúc này tạo nên khả năng chống chịu rất cao trước các tác động từ môi trường.
Virus có thể tồn tại nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần trên bề mặt bàn ghế, tay nắm cửa, đồ chơi hoặc các vật dụng sinh hoạt nếu không được vệ sinh đúng quy trình. Bên cạnh đó, nhiều loại dung dịch sát khuẩn nồng độ thấp không đủ khả năng bất hoạt hoàn toàn Adenovirus, khiến nguy cơ phát tán mầm bệnh trong cộng đồng luôn hiện hữu.
Một đặc tính khác đáng lưu ý là Adenovirus có thể tồn tại trong môi trường nước, đặc biệt tại các bể bơi không được xử lý Clo đạt tiêu chuẩn. Điều này lý giải vì sao các ổ dịch đôi khi xuất hiện sau những hoạt động sinh hoạt tập thể hoặc vui chơi dưới nước.
Các nhóm Adenovirus thường gặp ở người
Đến nay, giới khoa học đã xác định hơn 50 tuýp huyết thanh Adenovirus gây bệnh ở người và phân chia thành 7 nhóm từ A đến G. Mỗi nhóm lại có xu hướng xâm nhập vào những cơ quan khác nhau, tạo nên biểu hiện lâm sàng đa dạng.
Tại hệ hô hấp, virus có thể gây viêm mũi, viêm họng, viêm thanh quản, viêm phế quản hoặc viêm phổi. Đối với hệ tiêu hóa, Adenovirus là nguyên nhân của nhiều trường hợp viêm dạ dày ruột cấp kèm tiêu chảy. Ngoài ra, virus còn có thể gây viêm kết mạc ở mắt hoặc viêm bàng quang xuất huyết ở hệ tiết niệu. Chính sự đa dạng về cơ quan đích khiến việc nhận diện bệnh đôi khi gặp nhiều khó khăn nếu chỉ dựa vào một triệu chứng đơn lẻ.
Con đường lây truyền của Adenovirus
Hiểu rõ cơ chế lây lan sẽ giúp mỗi người chủ động xây dựng biện pháp phòng tránh hiệu quả, hạn chế nguy cơ bùng phát dịch cúm Adenovirus trong cộng đồng.
Lây truyền qua đường hô hấp
Đây là hình thức lây nhiễm phổ biến nhất. Khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện ở khoảng cách gần, các hạt dịch tiết chứa virus sẽ phát tán vào không khí. Người khỏe mạnh nếu hít phải các giọt bắn này có thể bị virus xâm nhập vào niêm mạc mũi, họng và bắt đầu chu kỳ nhân lên.
Những không gian kín, ít lưu thông không khí như lớp học, văn phòng, bệnh viện hoặc phương tiện giao thông công cộng thường tạo điều kiện thuận lợi để virus lan truyền nhanh chóng giữa nhiều người.
Lây qua tiếp xúc trực tiếp và gián tiếp
Ngoài đường hô hấp, Adenovirus còn lây qua tiếp xúc với các bề mặt nhiễm mầm bệnh. Đây là nguyên nhân khiến trẻ nhỏ dễ mắc bệnh do thường xuyên chạm tay vào đồ chơi, bàn ghế hoặc các vật dụng dùng chung rồi vô thức đưa tay lên mắt, mũi và miệng.
Virus cũng có thể truyền từ người sang người thông qua các hành động gần gũi như bắt tay, ôm hoặc chăm sóc người bệnh mà không thực hiện đầy đủ các biện pháp vệ sinh cá nhân. Chính vì vậy, dịch adenovirus thường ghi nhận nhiều ca mắc tập trung tại trường học, nhà trẻ và khu vực sinh hoạt đông người.
Lây truyền qua nguồn nước
Một đặc điểm nổi bật của Adenovirus là khả năng tồn tại trong môi trường nước khá lâu. Nếu nguồn nước không được xử lý đúng quy chuẩn vệ sinh, virus vẫn có thể duy trì khả năng gây bệnh.
Khi bơi lội tại các hồ bơi công cộng không bảo đảm chất lượng hoặc vô tình nuốt phải nước bị ô nhiễm, nguy cơ virus xâm nhập qua mắt, mũi hoặc đường tiêu hóa sẽ tăng lên đáng kể. Đây là yếu tố cần đặc biệt lưu ý trong mùa hè, thời điểm các hoạt động dưới nước diễn ra phổ biến.
Triệu chứng điển hình khi nhiễm Adenovirus
Các biểu hiện của dịch cúm Adenovirus khá đa dạng và dễ nhầm lẫn với cúm mùa hoặc cảm lạnh thông thường.
Triệu chứng toàn thân và đường hô hấp
Theo tin tức, biểu hiện thường gặp nhất là sốt cao đột ngột từ 39 đến 40 độ C, kéo dài nhiều ngày và đáp ứng kém với thuốc hạ sốt. Người bệnh đồng thời xuất hiện ho khan hoặc ho có đờm, đau rát họng, nghẹt mũi, chảy nước mũi và cảm giác mệt mỏi rõ rệt.
Không ít trường hợp còn ghi nhận hạch vùng cổ hoặc dưới hàm sưng đau do phản ứng miễn dịch của cơ thể trước sự xâm nhập của virus. Đây cũng là một trong những biểu hiện giúp bác sĩ định hướng dịch adenovirus triệu chứng khi kết hợp với các dấu hiệu lâm sàng khác.
Triệu chứng tại mắt
Khác với cúm mùa thông thường, Adenovirus rất dễ gây viêm kết mạc cấp. Người bệnh có cảm giác cộm mắt, đỏ rực một hoặc cả hai bên, kèm theo nhiều ghèn mắt và chảy nước mắt liên tục.
Tình trạng này khiến người bệnh khó chịu, nhạy cảm với ánh sáng và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày. Khi kết hợp cùng sốt cao và viêm đường hô hấp, đây được xem là nhóm triệu chứng khá đặc trưng của dịch cúm Adenovirus.
Dịch cúm Adenovirus có nguy hiểm không?
Phần lớn trường hợp mắc dịch cúm Adenovirus có diễn biến nhẹ và hồi phục sau khoảng một đến hai tuần nếu được nghỉ ngơi, chăm sóc đúng cách.
Những đối tượng có nguy cơ cao
Trẻ dưới 5 tuổi là nhóm dễ tổn thương nhất do hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện, khả năng chống lại tác nhân gây bệnh còn hạn chế. Người cao tuổi cũng có nguy cơ cao bởi sức đề kháng suy giảm theo tuổi tác, trong khi người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh phổi hoặc người đang điều trị ức chế miễn dịch thường gặp nhiều khó khăn hơn trong quá trình kiểm soát virus.
Đối với những trường hợp này, dịch cúm Adenovirus không chỉ gây tổn thương đường hô hấp mà còn làm gia tăng nguy cơ nhập viện, kéo dài thời gian điều trị và phát sinh nhiều biến chứng nặng nếu không được theo dõi sát.
Các biến chứng có thể gặp
Viêm phổi là biến chứng đáng lo ngại nhất. Virus có thể gây tổn thương lan tỏa nhu mô phổi, dẫn đến suy giảm trao đổi khí và suy hô hấp cấp. Ở trẻ nhỏ, diễn biến viêm phổi do Adenovirus thường nhanh hơn nhiều loại virus hô hấp khác, đòi hỏi phải điều trị tích cực.
Ngoài ra, một số bệnh nhân có thể gặp viêm tiểu phế quản bít tắc, tình trạng các tiểu phế quản bị viêm và xơ hóa, làm hẹp đường dẫn khí kéo dài. Đây là biến chứng có khả năng để lại ảnh hưởng lâu dài đến chức năng hô hấp.
Trong những trường hợp hiếm gặp hơn, virus có thể xâm nhập hệ thần kinh trung ương gây viêm não hoặc viêm màng não với các biểu hiện như co giật, rối loạn ý thức, hôn mê. Đồng thời, khi hệ miễn dịch suy yếu, người bệnh còn dễ bị bội nhiễm vi khuẩn, dẫn đến viêm tai giữa, viêm xoang hoặc nhiễm khuẩn huyết.
Lời kết
Dịch cúm Adenovirus là bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan nhanh và biểu hiện lâm sàng đa dạng, từ những triệu chứng hô hấp thông thường cho đến các biến chứng nặng ở nhóm nguy cơ cao. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm, chăm sóc đúng cách và thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng ngừa, phần lớn người bệnh đều có thể hồi phục thuận lợi mà không để lại di chứng.
Nguồn: Sưu tầm